bài 1
CHƯƠNG 1: SƠ LƯỢC LỊCH SỬ VĂN MINH THẾ GIỚI THỜI CỔ ĐẠI
1.1. Mục tiêu của môn học Lịch sử Văn minh Thế giới
* Định nghĩa: Là một ngành khoa học xã hội cung cấp kiến thức về nguồn gốc, sự tiến bộ, suy thoái, thay đổi và quá trình phục hồi của xã hội loài người tại nhiều quốc gia, từ thời tiền sử cho đến nay.
* Nội dung: Kể lại các câu chuyện và sự kiện quan trọng mà nhân loại đã tạo ra và lưu giữ, bao gồm các thành tựu về nghệ thuật, chính trị, quản trị, chiến tranh, tôn giáo, triết học, khoa học và công nghiệp.
* Phân chia thời đại:
* Thời tiền sử: Giai đoạn con người chưa biết sáng tạo ra chữ viết để ghi chép sự kiện.
* Thời lịch sử: Bắt đầu từ khi con người biết dùng chữ viết để ghi lại các bằng chứng, sự kiện (khoảng 5.000 năm trước Công nguyên).
1.2. Lợi ích của việc học tập
* Giúp hiểu về xã hội, khoa học, quản trị và các lĩnh vực khác; tích lũy kinh nghiệm sống từ thế giới bên ngoài.
* Giúp con người hiểu rõ các sự kiện trong quá khứ để tìm ra giải pháp giải quyết các vấn đề hiện tại bằng trí tuệ và kinh nghiệm.
* Giúp giải thích sự phát triển của thế giới: từ các hồ nước thành đô thị hiện đại, từ những hòn đá bình thường thành các công trình kiến trúc kỳ vĩ như lâu đài, cung điện.
1.3. Sự khác biệt giữa Lịch sử, Văn minh và Văn hóa
* Lịch sử (History): Là các sự kiện quan trọng về chính trị, quân sự, cuộc đấu tranh giành độc lập diễn ra trong một khoảng thời gian hoặc chế độ nhất định (cổ đại, trung đại, cận đại, hiện đại).
* Văn minh (Civilization): Bắt nguồn từ tiếng Latinh là "Civilis", nghĩa là trạng thái thoát khỏi sự mông muội, đạt đến sự thịnh vượng. Văn minh đặc trưng bởi tính tổ chức và sự chuyên môn hóa cao.
* Văn hóa (Culture): Là sự tiến bộ về tư tưởng, tinh thần và nhận thức của một nhóm người hoặc dân tộc trong một thời đại. Nó bao gồm ngôn ngữ, tôn giáo, triết học và lối sống được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
1.4. Văn minh thời Tiền sử
* Thời đồ đá cũ (Old Stone Age): Chia làm 3 giai đoạn (đầu, giữa và cuối).
* Đặc điểm: Con người biết chế tạo công cụ đơn giản từ đá, xương thú, ngà voi. Họ sống trong hang động theo bầy đàn từ 30-300 người.
* Đời sống: Biết sử dụng lửa để sưởi ấm và nấu ăn; bắt đầu có niềm tin vào các thế lực siêu nhiên (Supernaturalism) và thờ cúng thần mặt trời, mặt trăng.
1.5. Con người trước thời Lịch sử
Tài liệu liệt kê các chủng người cổ xưa dựa trên hóa thạch (Fossil):
* Người Pithecanthropus: Người vượn cổ, nổi tiếng nhất là Người Java (tìm thấy năm 1891 tại châu Á) và Người Bắc Kinh.
* Người Heidelberg: Tìm thấy tại Đức (1907).
* Người Neanderthal: Sống cách đây khoảng 150.000 năm, có cấu trúc xương chắc chắn.
* Người Cro-Magnon: Tìm thấy tại Pháp, là chủng người tiến bộ và thông minh, biết vẽ tranh trong hang động và tích trữ thực phẩm.
1.6. Các chủng tộc người hiện đại
Được chia thành 3 nhóm chính dựa trên đặc điểm hình thể:
* Caucasoids (Da trắng): Mũi cao, môi mỏng, tóc thẳng hoặc lượn sóng.
* Mongoloids (Da vàng): Mặt rộng, gò má cao, tóc đen thẳng (gồm người Á Đông, Mã Lai, Eskimo...).
* Negroids (Da đen): Tóc xoăn, môi dày, mũi rộng.
1.7. Văn minh Ai Cập cổ đại
* Địa lý: Phát triển bên sông Nile ("Món quà của sông Nile").
* Chính trị: Có 30 triều đại cai trị trong suốt 3.000 năm. Xã hội chia thành 7 tầng lớp từ Pharaon đến nô lệ.
* Thành tựu:
* Kiến trúc: Kim tự tháp.
* Khoa học: Sáng tạo ra Dương lịch (365 ngày/năm), hiểu về thiên văn.
* Toán học: Đặt nền móng cho hình học, tính diện tích hình tam giác, hình tròn.
Bản Tiếng Lào
ບົດທີ 1: ປະຫວັດສາດອາລະຍະທຳໂລກໃນຍຸກບູຮານໂດຍສັງເຂບ
1.1 ຈຸດມຸ່ງໝາຍຂອງວິຊາປະຫວັດສາດອາລະຍະທຳໂລກ:
* ແມ່ນວິທະຍາສາດສັງຄົມຂະແໜງການໜຶ່ງທີ່ສະໜອງຄວາມຮູ້ກ່ຽວກັບຄວາມເປັນມາ, ຄວາມຈະເລີນກ້າວໜ້າ, ຄວາມຊຸດໂຊມ, ຄວາມປ່ຽນແປງ ແລະ ການຟື້ນຟູຂອງສັງຄົມມະນຸດໃນຫຼາຍປະເທດ ເຊິ່ງນັບແຕ່ສະໄໝກ່ອນປະຫວັດສາດຈົນເຖິງປັດຈຸບັນ.
* ການແບ່ງຍຸກສະໄໝ:
* ສະໄໝກ່ອນປະຫວັດສາດ: ແມ່ນຍຸກທີ່ມະນຸດຍັງບໍ່ທັນຮູ້ຈັກປະດິດຕົວໜັງສືໄວ້ຈົດບັນທຶກເຫດການ.
* ສະໄໝປະຫວັດສາດ: ເລີ່ມຕົ້ນເມື່ອມະນຸດຮູ້ຈັກນຳໃຊ້ຕົວໜັງສືເພື່ອບັນທຶກຫຼັກຖານ ແລະ ເຫດການຕ່າງໆ (ປະມານ 5,000 ປີກ່ອນ ຄ.ສ).
1.2 ຜົນປະໂຫຍດຂອງການຮຽນ:
* ຊ່ວຍໃຫ້ເຂົ້າໃຈກ່ຽວກັບສັງຄົມ, ວິທະຍາສາດ, ການປົກຄອງ ແລະ ຖອດຖອນບົດຮຽນຈາກໂລກພາຍນອກ.
* ຊ່ວຍໃຫ້ເຂົ້າໃຈເຫດການໃນອະດີດ ເພື່ອຊອກຫາວິທີແກ້ໄຂບັນຫາປັດຈຸບັນດ້ວຍສະຕິປັນຍາ ແລະ ປະສົບການ.
* ອະທິບາຍເຖິງການພັດທະນາຂອງໂລກ: ຈາກໜອງນ້ຳກາຍເປັນຕົວເມືອງທີ່ທັນສະໄໝ, ຈາກກ້ອນຫີນທຳມະດາກາຍເປັນສິ່ງກໍ່ສ້າງທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່.
1.3 ຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງ ປະຫວັດສາດ, ອາລະຍະທຳ ແລະ ວັດທະນະທຳ:
* 1.3.1 ປະຫວັດສາດ (History): ແມ່ນເລື່ອງລາວ ຫຼື ເຫດການສຳຄັນທາງດ້ານການເມືອງ, ການປົກຄອງ, ການທະຫານ ແລະ ການຕໍ່ສູ້ຍາດເອົາເອກະລາດໃນແຕ່ລະຍຸກສະໄໝ.
* 1.3.2 ອາລະຍະທຳ (Civilization): ມາຈາກພາສາລາແຕັງ "Civilis", ໝາຍເຖິງສະພາວະທີ່ພົ້ນຈາກຄວາມປ່າເຖື່ອນ (Barbarianism). ຈຸດພິເສດແມ່ນມີການຈັດຕັ້ງສັງຄົມ ແລະ ມີການແບ່ງງານຕາມຄວາມຊຳນານສູງ.
* 1.3.3 ວັດທະນະທຳ (Culture): ແມ່ນຄວາມກ້າວໜ້າທາງດ້ານແນວຄິດ, ຈິດໃຈ ແລະ ສະຕິປັນຍາ. ລວມມີພາສາ, ສາສະໜາ, ປັດຊະຍາ ແລະ ແບບແຜນການດຳລົງຊີວິດທີ່ສືບທອດກັນມາ.
1.4 ອາລະຍະທຳໃນຍຸກກ່ອນປະຫວັດສາດ:
* 1.4.1 ຍຸກຫີນເກົ່າ (Old Stone Age): ແບ່ງອອກເປັນ 3 ໄລຍະ (ຕອນຕົ້ນ, ຕອນກາງ ແລະ ຕອນປາຍ).
* ລັກສະນະ: ມະນຸດນຳໃຊ້ຫີນ, ກະດູກສັດ, ງາຊ້າງ ເຮັດເປັນເຄື່ອງມືແບບງ່າຍດາຍ. ອາໄສຢູ່ໃນຖ້ຳເປັນກຸ່ມ (30-300 ຄົນ).
* ຊີວິດການເປັນຢູ່: ຮູ້ຈັກນຳໃຊ້ໄຟ, ມີຄວາມເຊື່ອໃນສິ່ງສັກສິດ (Supernaturalism), ບູຊາເທບພະເຈົ້າຕ່າງໆ.
1.5 ມະນຸດກ່ອນສະໄໝປະຫວັດສາດ:
ນັກບູຮານຄະດີສຶກສາຜ່ານຊາກດຶກດຳບັນ (Fossil):
* 1.5.1 ມະນຸດ ພິເທແຄນໂທຣປັດ (Pithecanthropus): ຫຼື ມະນຸດວານອນ, ເຊັ່ນ: ມະນຸດຊາວາ (Java Man) ຄົ້ນພົບຢູ່ອາຊີ (1891).
* 1.5.2 ມະນຸດ ໄຮເດນເບີກ (Heidelberg): ຄົ້ນພົບຢູ່ເຢຍລະມັນ (1907).
* 1.5.3 ມະນຸດ ເນແອັນເດີທັນ (Neanderthal): ມີຊີວິດຢູ່ປະມານ 150.000 ປີກ່ອນ.
* 1.5.4 ມະນຸດ ໂຄຣມາຍົງ (Cro-Magnon): ເປັນມະນຸດທີ່ມີຄວາມສະຫຼາດ, ຮູ້ຈັກແຕ້ມຮູບໃນຖ້ຳ ແລະ ປະດິດເຄື່ອງມືທີ່ລະອຽດອ່ອນ.
1.6 ເຜົ່າພັນມະນຸດໃນປັດຈຸບັນ:
ແບ່ງອອກເປັນ 3 ກຸ່ມໃຫຍ່ ຕາມລັກສະນະຮ່າງກາຍ:
* 1.6.1 ກຸ່ມ ຄໍເຄຊອຍ (Caucasoids): ຜິວຂາວ, ດັງໂດ່ງ, ສົບຊື່, ຜົມຊື່ ຫຼື ເປັນຄື້ນ.
* 1.6.2 ກຸ່ມ ມົງໂກລອຍ (Mongoloids): ຜິວເຫຼືອງ, ໜ້າແປ, ໂກນແກ້ມສູງ, ຜົມດຳຊື່ (ຄົນອາຊີ, ມະລາຢູ, ເອັສກີໂມ...).
* 1.6.3 ກຸ່ມ ນີກຣອຍ (Negroids): ຜິວດຳ, ຜົມກິດ, ສົບໜາ, ດັງແປ.
1.7 ອາລະຍະທຳໃນສະໄໝປະຫວັດສາດ:
ເລີ່ມຕົ້ນເມື່ອມີຕົວໜັງສື, ມີການກຳເນີດຂອງອາລະຍະທຳທີ່ຮຸ່ງເຮືອງ:
* ອາລະຍະທຳເອຢິບບູຮານ: ຕັ້ງຢູ່ລຸ່ມແມ່ນ້ຳນີນ. ມີການປົກຄອງມາ 30 ລາຊະວົງ. ສັງຄົມແບ່ງເປັນ 7 ຊັ້ນວັນນະ.
* ຜົນງານສຳຄັນ: ສ້າງປີຣາມິດ, ປະດິດປະຕິທິນ (365 ວັນ), ມີຄວາມຮູ້ດ້ານຄະນິດສາດ (ເລຂາຄະນິດ) ແລະ ດາລາສາດ.
Bạn đang đọc truyện trên: Truyen3h.Co