sao sa
Dưới thời phong kiến ở Việt Nam, nữ giới chưa bao giờ được bình đẳng với nam giới trong việc học hành thi cử. Đến cả "Bà chúa thơ Nôm” Hồ Xuân Hương còn phải cay đắng nói: “Ví đây đổi phận làm trai được/ Thì sự anh hùng há bấy nhiêu?”. Vậy mà trong lịch sử, có một người con gái với tài năng và đức độ hơn người, đã vượt qua định kiến khắt khe để trở thành người phụ nữ duy nhất ghi tên mình vào bảng vàng của một kỳ thi Nho học. Đó là Nguyễn Thị Duệ.
Giai thoại kể rằng Nguyễn Thị Duệ (1574-?) tên thật là Nguyễn Thị Ngọc Toàn, bà sinh ra ở vùng đất học Hải Dương, nơi trước đó có nhiều người đỗ đạt tiếng tăm lừng lẫy. Năm nhà Mạc mở khoa thi, lúc ấy dù triều đình đã suy nhưng sĩ tử tham gia rất nhiều, Nguyễn Thi Duệ giả nam đi tranh tài và đỗ đầu. Khi ấy bà khoảng 17-20 tuổi.
Trong buổi tiệc mừng tân khoa, vua Mạc thấy "anh" thủ khoa có dáng vẻ mảnh khảnh giống nữ quá nên hơi ngờ ngợ, gặng hỏi một hồi thì lòi ra đây đích thị là một bánh bèo. Thời xưa phụ nữ đi dự một buổi bình thơ ở Quốc Tử Giám còn không có cửa chứ đừng nói tới chuyện đi thi. Do đó việc Nguyễn Thị Duệ "dám" cải nam trang thực sự là một hành động táo bạo vượt ngoài tưởng tượng của cả triều đình, nhẹ thì là vi phạm trường thi, huỷ bỏ hết danh hiệu, đi đày; nặng thì có thể bị khép tội khi quân phạm thượng, phải chém đầu thị chúng.
Vậy mà vua Mạc không những không trừng phạt mà còn khen ngợi, tỏ ra rất quý trọng bà. Vua Mạc phong cho bà là Tinh Phi, vì vậy sau này nhân gian hay gọi bà là "Bà chúa Sao Sa".
Nhưng ngày vui quá ngắn cuộc đời chẳng dài, chúa Trịnh kéo quân đánh nhà Mạc thua sml, còn bản thân Nguyễn Thị Duệ thì bị bắt giải đến trước chúa Trịnh, làm lòng buồn dạt dào nhớ hôm nào xuôi miền Trung... à xin lỗi... ad lộn bài.
Thế nhưng số của Nguyễn Thị Duệ rất đỏ như chưa từng được đen. Bất chấp việc triều đại thay đổi nhanh như cách người yêu cũ trở mặt, Nguyễn Thị Duệ vẫn bình an. Chúa Trịnh không xét thân phận nữ quan chế độ cũ của bà mà vẫn tiếp tục giao việc dạy dỗ các cung nhân. Sách Đại Nam Nhất Thống Chí chép: "Vua Lê triệu vào dạy cung nữ, phong cho tước hiệu là Nghi Ái quan". Nguyễn Thị Duệ khi làm quan thường dẫn nghĩa lý kinh sử, sự tích cổ kim rành mạch, lại lập hội chị em bạn dì thân thiết với vợ vua vợ chúa, khiến vua Lê chúa Trịnh rất mực trọng vọng.
Làm quan tới năm 70 tuổi, cảm thấy mình có vẻ đã vượt quá độ tuổi nghỉ hưu của lao động nữ theo quy định của Luật Lao động Việt Nam, Nguyễn Thị Duệ mới xin chúa cho về quê nhà. Khi về quê, Nguyễn Thị Duệ được nhân dân chào đón như cách bạn đọc chào đón Tuổi Trẻ Online quay trở lại sau 3 tháng bị đình bản.
Nguyễn Thị Duệ sống lâu nhưng mất năm nào không rõ, sau khi mất được an táng ở núi Phượng Hoàng, làng Kiệt Đặc, huyện Chí Linh, Hải Dương, được chúa Trịnh truy phong là "Chính vương phủ thị nội cung tần đức lão lễ sư" và cấp ruộng hương hỏa để thờ bà. Xin tạm mượn lời được khắc trên ngọn Tinh Phi cổ tháp xây trên mộ Nguyễn Thị Duệ thay cho lời đúc kết về cuộc đời kì lạ của nữ Tiến sĩ này:
"Lễ sư sinh thông tuệ
Nhất kính chiếu tam vương."
Dịch nghĩa:
"Lễ sư sinh thời rất thông tuệ
Một cái nhìn thấu cả ba vua."
.
#dainamball
#dainamempireball
Bạn đang đọc truyện trên: Truyen3h.Co