5
Những kẻ thái nhân cách được phân loại hoàn toàn (full-blown, categorical psychopaths) — những người đạt điểm 30 trở lên — chỉ chiếm khoảng 1 phần trăm phụ nữ và 3 phần trăm nam giới đã làm bài kiểm tra. Nhưng mặc dù — hoặc có lẽ chính vì — hệ thống phân loại rộng rãi của nó, thang đo của Hare đã bị tranh cãi gay gắt, như thường xảy ra trong một lĩnh vực y học hoặc khoa học mới.
Mọi cuộc họp khoa học, mọi cuộc trò chuyện thông thường trong hành lang và quán bar giữa các đồng nghiệp trong các lĩnh vực khác nhau, đều dẫn đến một cuộc tranh luận về bản chất của tình trạng này. Một lời chỉ trích là thang đo không tính đến tầng lớp xã hội và sắc tộc.
Hành vi được coi là chuẩn mực ở một khu phố nghèo đầy rẫy tội phạm ở trung tâm thành phố L.A. khác với hành vi ở một khu phố thượng lưu ở Minnesota. Cũng có những tranh luận về mức độ mà nó dự đoán bạo lực. Märta Wallinius và các cộng sự tại các trường đại học Lund, Gothenburg, và Uppsala của Thụy Điển đã chỉ ra vào năm 2012 rằng khía cạnh chống đối xã hội (tính nóng nảy, v.v.) dự đoán hành vi bạo lực đặc biệt tốt, nhưng khía cạnh quan hệ giữa các cá nhân (tính nông cạn, v.v.) lại không dự đoán điều đó chút nào.
Hệ thống tư pháp hình sự đặc biệt quan tâm đến những phát hiện như vậy. Bất chấp những tranh cãi về việc liệu những kẻ thái nhân cách có tồn tại hay không, các nhà tâm thần học nhìn chung đồng ý rằng một trong những đặc điểm xác định của những người mà chúng ta gọi là thái nhân cách là sự thiếu đồng cảm trong quan hệ giữa các cá nhân, điều mà người ta có thể gọi là một sân chơi cảm xúc bằng phẳng (flat emotional playing field).
Những kẻ thái nhân cách có thể không ghét, nhưng họ cũng có thể không yêu theo cách mà hầu hết chúng ta muốn yêu và được yêu. Những kẻ thái nhân cách thường thao túng, là những nhà vô địch nói dối, và có thể khá hoạt ngôn và quyến rũ một cách dễ gây mất cảnh giác.
Họ không sợ hậu quả như hầu hết mọi người, và mặc dù họ có thể phản ứng với sự căng thẳng khi bị bắt quả tang nói dối hoặc hành vi bạo lực như bất kỳ ai khác, một số người vẫn bình tĩnh như chưa có chuyện gì. Ngay cả những người nguy hiểm nhất đôi khi cũng có thể tỏ ra vui vẻ, vô tư và hòa đồng, nhưng sớm hay muộn họ sẽ bộc lộ một khoảng cách rõ rệt, một sự lạnh lùng thầm lặng và thờ ơ với người khác.
Họ thường bốc đồng, nhưng lại thiếu cảm giác tội lỗi và hối hận, nghĩa là họ có thể mời bạn tham gia vào những cuộc vui liều lĩnh, thậm chí nguy hiểm của họ, và sau đó nhún vai nếu ai đó bị tổn thương. Trong việc xác định một kẻ thái nhân cách, Bảng kiểm của Hare là một khởi đầu tốt, nhưng nó không hoàn hảo.
Thay vì cộng tổng hai mươi đặc điểm, mỗi đặc điểm có giá trị 0, 1 hoặc 2, tôi sẽ chấm điểm mỗi đặc điểm từ 0 đến 5, và sử dụng một mô hình toán học để gán cho mỗi đặc điểm một trọng số khác nhau. Tốt hơn nữa, mỗi người sẽ có một hồ sơ cá nhân hóa thay vì một điểm số duy nhất hoặc một chẩn đoán phân loại có hoặc không.
Bạn không thể đánh giá sức khỏe hay béo phì chỉ dựa vào chiều cao và cân nặng. Bạn có đang tập thể dục không? Bạn đang ăn và uống gì? Bạn có thể thừa cân nhưng cơ thể rất khỏe mạnh. Một bác sĩ hiểu rõ về bạn sẽ tính đến tất cả những điều đó. Cũng khó để tóm tắt một tập hợp các hành vi thành một rối loạn duy nhất.
Có rất nhiều sự chồng chéo giữa các tình trạng, chẳng hạn như rối loạn nhân cách kịch tính, ái kỷ và chống đối xã hội. Và ai cũng có một chút thái nhân cách và một chút ADHD (Rối loạn tăng động giảm chú ý), v.v. Tâm thần học đang dần rời xa tư duy phân loại — cẩm nang chẩn đoán mới nhất nói về các "chiều kích" (dimensions) đối với các rối loạn — nhưng điều này rất khó khăn khi các bác sĩ không muốn học các phương pháp mới, các công ty bảo hiểm cần dựa vào các chẩn đoán cụ thể, và mọi người đều thích sự rõ ràng và các nhãn mác được định nghĩa rõ ràng.
Tôi nhìn nhận chứng thái nhân cách giống như cách người khác nhìn nhận nghệ thuật; tôi không thể định nghĩa nó, nhưng tôi biết nó khi tôi nhìn thấy nó. Một câu hỏi mà mọi người thường hỏi là liệu có sự khác biệt giữa kẻ chống đối xã gội (sociopath) và kẻ thái nhân cách (psychopath) hay không.
Bỏ qua thực tế là nhiều nhà tâm lý học phủ nhận sự tồn tại của cả hai, trong môi trường lâm sàng, sự khác biệt chỉ là thuần túy về mặt ngữ nghĩa. Robert Hare đã chỉ ra rằng các nhà xã hội học có xu hướng tập trung vào các khía cạnh môi trường hoặc có thể thay đổi về mặt xã hội của rối loạn, vì vậy họ thích thuật ngữ sociopathy, trong khi các nhà tâm lý học và bác sĩ tâm thần thích bao gồm các yếu tố di truyền, nhận thức và cảm xúc cũng như các yếu tố xã hội khi đưa ra chẩn đoán, và do đó sẽ chọn psychopathy.
Vì tôi là một nhà khoa học não bộ và quan tâm đến các nguyên nhân di truyền và thần kinh của rối loạn nhân cách này, tôi sẽ sử dụng thuật ngữ kẻ thái nhân cách (psychopath) cho mục đích của cuốn sách này. Và tôi sẽ sử dụng nó để mô tả những người có sự kết hợp của bốn khía cạnh đó trong Bảng kiểm của Hare: quan hệ giữa các cá nhân, cảm xúc, hành vi, và các đặc điểm chống đối xã hội.
Bạn đang đọc truyện trên: Truyen3h.Co