Câu 8
1. Nêu quy trình đánh giá tai biến đã xảy ra và áp dụng để đánh giá 1 loại hình tai biến đã xảy ra ở Việt Nam (trượt lở, lũ quét, bão...). Tại sao cần đánh giá các tai biến thiên nhiên đã xảy ra? Nêu nguyên nhân gây thiệt hại và đề xuất giải pháp tương ứng.
Quy trình Đánh giá Tai biến Thiên nhiên Đã Xảy ra
Quy trình đánh giá một trận thiên tai đã diễn ra trong quá khứ được thực hiện theo các bước mang tính hệ thống nhằm thu thập toàn diện dữ liệu về quy mô và hậu quả của nó.
Bước 1: Thu thập thông tin và dữ liệu hiện trường
Khảo sát và ghi nhận dữ liệu ban đầu là bước đầu tiên ngay sau khi tai biến kết thúc nhằm thu thập các minh chứng vật lý chưa bị xáo trộn. Các chuyên gia tiến hành đo đạc các thông số vật lý ngoài thực địa, chụp ảnh hiện trường, sử dụng thiết bị bay không người lái để ghi hình diện rộng và phỏng vấn nhân chứng để xác định mốc thời gian diễn biến của sự cố.
Bước 2: Phân tích nguyên nhân và cơ chế hình thành
Xác định các yếu tố kích hoạt và điều kiện biên thông qua việc phân tích chuyên sâu các dữ liệu khoa học liên quan. Bước này kết hợp dữ liệu khí tượng thủy văn như lượng mưa, mực nước lũ với dữ liệu địa chất, độ dốc, thảm phủ thực vật để tìm ra nguyên nhân cốt lõi và chuỗi phản ứng dây chuyền dẫn đến việc bùng phát tai biến.
Bước 3: Thống kê và đánh giá mức độ thiệt hại
Tổng hợp tổn thất về người, tài sản và môi trường để định lượng quy mô tàn phá của trận thiên tai. Công tác này bao gồm việc thống kê số lượng người chết, mất tích, bị thương, số ngôi nhà bị sập đổ, diện tích hoa màu bị mất trắng, các công trình hạ tầng giao thông bị phá hủy và ước tính tổng giá trị thiệt hại bằng tiền.
Bước 4: Lập bản đồ hiện trạng và xây dựng báo cáo tổng hợp
Số hóa dữ liệu và đề xuất các khuyến nghị phòng ngừa là bước hoàn thiện quy trình đánh giá. Dữ liệu thực địa được đưa vào hệ thống thông tin địa lý để vẽ bản đồ ranh giới vùng ảnh hưởng, xác định các điểm nóng nguy hiểm, từ đó xây dựng báo cáo tổng hợp phục vụ cho công tác quy hoạch an toàn và tái thiết sau thiên tai.
Áp dụng Đánh giá Trận Lũ Quét Đã Xảy ra tại Kỳ Sơn (Nghệ An) năm 2022
Khảo sát hiện trường và xác định quy mô dòng lũ được thực hiện ngay tại thị trấn Mường Xén và các xã lân cận thuộc huyện Kỳ Sơn. Các đoàn chuyên gia đã đo đạc vết bùn để lại trên tường nhà, xác định độ cao của mực nước lũ đỉnh, định vị các khối đá hộc và thân cây gỗ lớn bị dòng nước cuốn từ trên núi cao xuống lấp phẳng các lòng khe, suối.
Phân tích nguyên nhân kích hoạt trận lũ quét dữ dội này dựa trên dữ liệu lượng mưa cực đoan tích lũy trong nhiều giờ liên tục từ hoàn lưu bão số 4. Kết quả đánh giá cho thấy lượng mưa quá lớn đổ xuống địa hình đồi núi dốc đứng, kết hợp với thảm phủ thực vật ở một số khu vực thượng nguồn bị suy giảm, khiến đất đá bị bão hòa nước và sạt lở hàng loạt tạo thành dòng lũ bùn đá có sức tàn phá khủng khiếp.
Thống kê các tổn thất nặng nề về mặt dân sinh và hạ tầng tại trung tâm huyện Kỳ Sơn sau khi cơn lũ đi qua. Trận lũ quét này đã làm nhiều người tử vong, cuốn trôi hoàn toàn hàng chục ngôi nhà, làm ngập sâu và hư hỏng hàng trăm căn nhà khác, đồng thời đất đá sạt lở làm tê liệt hoàn toàn tuyến quốc lộ 7A và gây cô lập nhiều bản làng vùng sâu.
Sự Cần thiết của việc Đánh giá các Tai biến Thiên nhiên Đã Xảy ra
Cung cấp cơ sở dữ liệu thực tế để hoàn thiện bản đồ dự báo là lý do quan trọng hàng đầu của việc đánh giá thiên tai quá khứ. Các thông số thực tế về lượng mưa kích hoạt, tầm xa của dòng bùn đá hay độ sâu ngập lụt là những dữ liệu xương máu giúp hiệu chỉnh các mô hình toán học, từ đó nâng cao độ chính xác cho hệ thống cảnh báo sớm trong tương lai.
Rút ra bài học kinh nghiệm để điều chỉnh phương án ứng phó của chính quyền và lực lượng cứu hộ địa phương. Việc nhìn nhận lại những điểm chưa làm được trong trận thiên tai cũ, như sự chậm trễ trong thông tin hay sự thiếu hụt phương tiện tại chỗ, sẽ giúp các cấp quản lý thay đổi kịch bản diễn tập và phân bổ lại nguồn lực cứu trợ hợp lý hơn.
Định hướng cho công tác quy hoạch phát triển bền vững và tái thiết thông minh hơn đối với cơ sở hạ tầng. Việc biết rõ một khu vực từng là tâm điểm của lũ quét hay trượt lở đất giúp chính quyền kiên quyết không cấp phép xây dựng khu dân cư mới tại đó, hoặc có phương án thiết kế đường sá, cầu cống chịu được các cấp độ thiên tai tương tự.
Nguyên nhân Gây Thiệt hại và Giải pháp Tương ứng
Nguyên nhân 1: Người dân sinh sống tại các khu vực có nguy cơ cao
Tình trạng xây dựng nhà ở sát lòng khe, suối hoặc dưới chân sườn dốc khiến cộng đồng miền núi phơi bày trực tiếp trước hiểm họa. Khi lũ quét hoặc sạt lở đất xảy ra vào ban đêm, người dân không có đủ thời gian để chạy thoát khỏi vùng đường đi của dòng lũ bùn đá.
· Giải pháp: Thực hiện rà soát tổng thể để di dời, tái định cư toàn bộ các hộ gia đình nằm trong vùng lõi nguy cơ cao đến nơi an toàn. Đối với các khu vực chưa thể di dời, cần lắp đặt ngay hệ thống loa cảnh báo dựa trên cảm biến đo mưa tự động để người dân chủ động sơ tán trước khi lũ về.
Nguyên nhân 2: Kết cấu nhà ở và hạ tầng giao thông thiếu khả năng chống chịu
Hệ thống nhà cửa của người dân vùng cao chủ yếu là nhà tạm hoặc nhà sàn gỗ nên dễ dàng bị dòng lũ bùn đá cuốn trôi hoặc đánh sập hoàn toàn. Bên cạnh đó, các công trình cầu cống, đường giao thông thường có khẩu độ thoát nước nhỏ, dễ bị cây cối, đất đá bồi lấp tạo thành các đập tạm thời rồi vỡ ra gây lũ bùng phát.
· Giải pháp: Áp dụng các tiêu chuẩn xây dựng nhà an toàn phòng chống thiên tai, khuyến khích làm nhà có móng bọc bê tông kiên cố vững chắc. Quy hoạch lại hệ thống giao thông miền núi bằng cách mở rộng khẩu độ thoát nước của các cầu, xây dựng các đập rọ đá tiêu năng ở thượng nguồn để giữ lại bùn cát lớn.
Nguyên nhân 3: Sự suy giảm chất lượng rừng phòng hộ đầu nguồn
Các diện tích rừng tự nhiên bị chuyển đổi sang đất canh tác cây nông nghiệp ngắn ngày làm giảm khả năng giữ nước và giữ đất của bề mặt sườn dốc. Thiếu đi sự che chở của bộ rễ cây rừng sâu, lớp đất mặt dễ dàng bị bão hòa và sạt trượt khi gặp các trận mưa lớn kéo dài.
· Giải pháp: Đẩy mạnh công tác khoanh nuôi, bảo vệ và trồng mới rừng phòng hộ đầu nguồn bằng các loài cây bản địa có bộ rễ sâu, tán lá dày để tăng khả năng giữ đất. Nghiêm cấm hành vi chặt phá rừng làm nương rẫy trái phép trên các sườn dốc lớn và lồng ghép sinh kế bền vững dưới tán rừng cho người dân bản địa.
Bạn đang đọc truyện trên: Truyen3h.Co